Το ανώτατο όριο προσφοράς των 21 εκατομμυρίων Bitcoin: πώς τα halvings επιβάλλουν την ψηφιακή σπανιότητα

Το λογισμικό του Bitcoin ορίζει ένα μέγιστο των 21 εκατομμυρίων BTC που μπορούν ποτέ να υπάρξουν. Σε αντίθεση με τα παραστατικά νομίσματα, των οποίων η προσφορά διαχειρίζεται κατά την κρίση των κεντρικών τραπεζών, αυτό το ανώτατο όριο είναι σταθεροποιημένο σε κανόνες που κάθε συμμετέχων εκτελεί και μπορεί να επαληθεύσει. Νέα νομίσματα εισέρχονται σε κυκλοφορία μόνο ως ανταμοιβή προς τους miners που προσθέτουν έγκυρα μπλοκ στο blockchain.

Ο αριθμός δεν επιβάλλεται από έναν μοναδικό διακόπτη. Είναι το άθροισμα ενός σταθερά συρρικνούμενου προγράμματος έκδοσης που συγκλίνει στα 21 εκατομμύρια. Μόλις ολοκληρωθεί αυτό το πρόγραμμα, δεν θα δημιουργηθεί κανένα νέο bitcoin και η προσφορά γίνεται πλήρως στατική.

Το νέο bitcoin εκδίδεται ως «επιδότηση μπλοκ». Ξεκίνησε από 50 BTC ανά μπλοκ το 2009 και μειώνεται στο μισό κάθε 210.000 μπλοκ — περίπου κάθε τέσσερα χρόνια — σε ένα γεγονός γνωστό ως halving. Έχει ήδη κατέβει διαδοχικά στα 25, 12,5, 6,25 και 3,125 BTC, και θα συνεχίσει να υποδιπλασιάζεται μέχρι να στρογγυλοποιηθεί στο μηδέν.

Τα μαθηματικά είναι σκόπιμα καθαρά: 50 + 25 + 12,5 + 6,25 και ούτω καθεξής δίνει άθροισμα 100, και το 100 πολλαπλασιασμένο επί 210.000 μπλοκ ισούται με 21.000.000. Κάθε halving μειώνει τον ρυθμό της νέας προσφοράς, καθιστώντας το Bitcoin αποπληθωριστικό — ο ρυθμός αύξησης της προσφοράς μειώνεται με τον χρόνο προς το μηδέν.

Τα μπλοκ στοχεύουν σε έναν μέσο όρο περίπου δέκα λεπτών, με τη δυσκολία εξόρυξης να προσαρμόζεται ώστε να διατηρεί αυτόν τον ρυθμό. Γι' αυτό τα halvings φτάνουν περίπου κάθε τέσσερα χρόνια αντί σε μια σταθερή ημερομηνία ημερολογίου.

Το όριο δεν είναι μια υπόσχεση από κάποια εταιρεία· είναι ένας κανόνας συναίνεσης που ελέγχεται από λογισμικό. Κάθε πλήρης κόμβος επαληθεύει ανεξάρτητα ότι η συναλλαγή coinbase ενός μπλοκ δημιουργεί όχι περισσότερο από την τρέχουσα επιτρεπόμενη επιδότηση συν τα τέλη. Ένα μπλοκ που προσπαθεί να κόψει επιπλέον νομίσματα απλώς απορρίπτεται από το υπόλοιπο δίκτυο.

Η μικρότερη μονάδα είναι το satoshi, ένα εκατομμυριοστό του εκατοστού ενός bitcoin, οπότε 21 εκατομμύρια BTC ισούνται με 2,1 τετράκις εκατομμύρια satoshi. Αυτή η διαιρετότητα σημαίνει ότι το «σπάνιο» δεν σημαίνει «αδιαίρετο» — η ιδιοκτησία μπορεί να χωριστεί σε πολύ μικρά κλάσματα.

Πριν από το Bitcoin, τα ψηφιακά αρχεία μπορούσαν να αντιγραφούν ατελείωτα, οπότε κανένα καθαρά ψηφιακό αντικείμενο δεν μπορούσε να είναι αξιόπιστα σπάνιο. Ο σχεδιασμός του Bitcoin έλυσε το πρόβλημα της «διπλής δαπάνης» χωρίς κεντρική αρχή, επιτρέποντας να υπάρχει μια σταθερή ποσότητα μονάδων που δεν μπορούν να αντιγραφούν ή να παραχαραχθούν.

Κρίσιμο είναι ότι οποιοσδήποτε μπορεί να ελέγξει την προσφορά. Η ποσότητα που έχει ήδη εκδοθεί και ολόκληρο το μελλοντικό πρόγραμμα είναι δημόσια και επαληθεύσιμα με την εκτέλεση του λογισμικού — μια μορφή διαφάνειας που διαφέρει από τα αδιαφανή, κατά διακριτική ευχέρεια νομισματικά συστήματα.

Η σπανιότητα δεν είναι το ίδιο με την αξία. Μια περιορισμένη προσφορά δεν λέει τίποτα για τη ζήτηση· αν λίγοι άνθρωποι θέλουν ένα περιουσιακό στοιχείο, μια σταθερή ποσότητά του μπορεί και πάλι να αξίζει λίγα. Μια σταθερή προσφορά μπορεί επίσης να ενισχύσει τις διακυμάνσεις των τιμών, επειδή η έκδοση δεν μπορεί να επεκταθεί για να απορροφήσει την εκτοξευόμενη ζήτηση ούτε να συρρικνωθεί όταν η ζήτηση εξασθενεί.

Το όριο ισχύει για το ίδιο το καθολικό (ledger) του Bitcoin, όχι για το ευρύτερο σύμπαν των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων. Υπάρχουν χιλιάδες άλλα κρυπτονομίσματα και οποιοσδήποτε μπορεί να λανσάρει ένα ακόμη, οπότε η «ψηφιακή σπανιότητα» είναι σπανιότητα εντός του Bitcoin — όχι σε όλο το crypto.

Ο αριθμός των 21 εκατομμυρίων είναι τελικά μια κοινωνική και τεχνική συμφωνία, όχι νόμος της φύσης. Καταρχήν, μια ευρεία υπερπλειοψηφία χρηστών θα μπορούσε να αλλάξει τους κανόνες, αν και τα κίνητρα και το κοινωνικό συμβόλαιο γύρω από το όριο κάνουν κάτι τέτοιο να θεωρείται ευρέως εξαιρετικά απίθανο. Ξεχωριστά, τα νομίσματα που χάθηκαν από ξεχασμένα κλειδιά είναι ουσιαστικά χαμένα, οπότε η ποσότητα που πραγματικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί είναι κάπως χαμηλότερη από την ποσότητα που εκδόθηκε.

Επειδή το πρόγραμμα προσφοράς είναι γνωστό εκ των προτέρων και δεν μπορεί να αιφνιδιάσει την αγορά, οι κινήσεις των τιμών καθοδηγούνται σε μεγάλο βαθμό από την πλευρά της ζήτησης και από ευρύτερες χρηματοοικονομικές συνθήκες παρά από αλλαγές στην έκδοση.

Εδώ μπορεί να βοηθήσει το πλαίσιο των δεδομένων της αγοράς. Το BIKENZO απεικονίζει έναν Δείκτη Παγκόσμιας Ρευστότητας (Global Liquidity Index) έναντι της τιμής του Bitcoin, προσφέροντας έναν τρόπο να δει κανείς πώς το BTC έχει την τάση να κινείται παράλληλα με τις μεταβαλλόμενες συνθήκες ρευστότητας. Είναι μόνο πλαίσιο — ένας φακός δεδομένων, όχι μια πρόβλεψη, μια σύσταση ή ένα μέρος για συναλλαγές. Η προσφορά είναι σταθερή και γνωστή· το τι κάνετε με αυτό το πλαίσιο είναι δική σας απόφαση.